Co to jest analityka danych w HR?
Analityka danych w HR to wykorzystanie danych kadrowych, płacowych i rekrutacyjnych do decyzji o ludziach. Zamiast "mam wrażenie, że z magazynu odchodzi coraz więcej osób" dostajesz liczbę: w tym roku odeszło 23% załogi magazynu, rok temu 14%, a połowa odejść przypada na pierwsze trzy miesiące pracy.
Większość firm potrzebuje dwóch rzeczy: wiedzieć, co się dzieje (ile osób odchodzi, skąd, po jakim czasie), i rozumieć dlaczego (płaca, przełożony, grafik, dojazd). Prognozy odejść dla pojedynczych osób są trudniejsze, dają mniej, niż obiecują dostawcy, i budzą najwięcej wątpliwości prawnych.
Jakie wskaźniki HR mierzyć na początek?
Pięć: rotację, czas rekrutacji, absencję, lukę płacową i pozycję płac wobec rynku. Trzy pierwsze da się policzyć w arkuszu raz na kwartał. Dwa ostatnie wymagają przygotowania, o którym piszemy niżej.
Pięć wskaźników
Wskaźnik, wzór i punkt odniesienia
| Wskaźnik | Jak liczyć | Punkt odniesienia |
|---|---|---|
| Rotacja pracowników | Odejścia w okresie podzielone przez średnie zatrudnienie, razy 100. Osobno odejścia z inicjatywy pracownika i firmy, osobno pracownicy agencyjni | Własna historia i różnice między działami. Wskaźniki z innych branż mało mówią |
| Czas rekrutacji | Liczba dni od aplikacji do zatrudnienia, osobno dla grup stanowisk | 33 dni: średnia dla wszystkich stanowisk z 127 tys. rekrutacji w ponad 2500 firmach (eRecruiter, II półrocze 2025) |
| Absencja chorobowa | Dni zwolnień podzielone przez dni, w których pracownicy mieli pracować, razy 100. W liczniku i mianowniku ten sam rodzaj dni | Własna historia. ZUS podaje długość zwolnień, nie wskaźnik: przeciętne zwolnienie z powodu choroby własnej trwało w 2025 r. 10,82 dnia |
| Luka płacowa | Różnica między średnią stawką godzinową brutto mężczyzn i kobiet podzielona przez stawkę mężczyzn, razy 100. To samo dla mediany | Polska 4,0%, Unia Europejska 11,1% (Eurostat, 2024, cała gospodarka, wskaźnik nieskorygowany) |
| Pozycja wobec rynku | Płaca na stanowisku podzielona przez środek rynkowych widełek dla tego stanowiska | 1,0 oznacza poziom rynku. Poniżej 0,9 rośnie ryzyko odejść |
Sama liczba dla całej firmy niewiele daje. Rotacja 15% może znaczyć, że wszędzie jest spokojnie, albo że w jednym dziale wymieniła się połowa ludzi. Dlatego każdy wskaźnik od razu rozbij na działy i staż pracy, a na przełożonych tam, gdzie zespół liczy co najmniej kilkanaście osób.
Uwaga na małe grupy. W zespole ośmiu osób jedno odejście to 12,5% rotacji. Taka liczba wygląda groźnie, a jest przypadkiem.
Skąd brać dane do analityki HR?
Z czterech miejsc w firmie i z rynku pracy.
- System kadrowo-płacowy. Zatrudnienia, odejścia, stanowiska, wynagrodzenia, staż.
- System rekrutacyjny. Daty aplikacji, etapy, źródła kandydatów, odrzucone oferty.
- Ewidencja czasu pracy. Absencje, nadgodziny, grafiki.
- Ankiety i rozmowy końcowe. Powody odejść, zapisane w tej samej formie dla wszystkich.
Z rynku potrzebujesz przede wszystkim informacji o płacach i o tym, kto rekrutuje na te same stanowiska. Raporty płacowe pokazują, ile ludzie zarabiają, ale z opóźnieniem. Ogłoszenia o pracę pokazują, ile firmy proponują dziś nowej osobie, a to nie to samo, co płace obecnych pracowników. Jak połączyć oba źródła, opisaliśmy w tekście Raport Sedlak czy dane z ogłoszeń.
Dane o proponowanych wynagrodzeniach i wymaganiach z ogłoszeń dostarczamy na zamówienie, dla wybranych stanowisk i miast, w pliku, który da się zestawić z siatką płac w firmie.
Co przepisy mówią o danych płacowych?
Dyrektywa (UE) 2023/970 o przejrzystości wynagrodzeń każe większym pracodawcom regularnie liczyć i raportować lukę płacową. Termin wdrożenia minął 7 czerwca 2026 r. W Polsce obowiązuje na razie część przepisów: nowelizacja Kodeksu pracy z 4 czerwca 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 807), która weszła w życie 24 grudnia 2025 r. Ustawa wdrażająca raportowanie jest w rządowym wykazie prac jako projekt UC127 i do 20 listopada 2026 r. nie trafiła do Sejmu.
Dyrektywa 2023/970
Kto i kiedy raportuje lukę płacową
| Wielkość pracodawcy | Pierwszy raport | Kolejne |
|---|---|---|
| Od 250 pracowników | Do 7 czerwca 2027 r. | Co roku |
| Od 150 do 249 pracowników | Do 7 czerwca 2027 r. | Co trzy lata |
| Od 100 do 149 pracowników | Do 7 czerwca 2031 r. | Co trzy lata |
Raport to nie jedna liczba. Art. 9 wymienia siedem pozycji: lukę płacową, lukę w składnikach zmiennych, obie także jako medianę, odsetek kobiet i mężczyzn dostających składniki zmienne, udział kobiet i mężczyzn w każdym kwartylu płac oraz lukę w podziale na kategorie pracowników.
Ważny jest próg 5%. Jeśli raport pokaże różnicę co najmniej 5% w którejkolwiek kategorii pracowników, pracodawca nie uzasadni jej obiektywnymi kryteriami i nie usunie w ciągu sześciu miesięcy, musi przeprowadzić wspólną ocenę wynagrodzeń z przedstawicielami pracowników (art. 10).
Naszym zdaniem nie warto czekać na polską ustawę. Lukę płacową w kategoriach pracowników da się policzyć bez niej, a najtrudniejsza część, czyli przypisanie stanowisk do kategorii pracy o jednakowej wartości, zajmuje miesiące. Piszemy o tym w tekście o klasyfikacji stanowisk.
Czego nie wolno robić z danymi pracowników?
Nie wolno zostawiać ważnych decyzji o ludziach samemu algorytmowi ani zbierać danych, do których pracodawca nie ma prawa. Cztery granice:
- Decyzje wyłącznie automatyczne. Według art. 22 ust. 1 RODO osoba ma prawo nie podlegać decyzji, która opiera się wyłącznie na zautomatyzowanym przetwarzaniu, w tym profilowaniu, i istotnie na nią wpływa. Zwolnienie albo odrzucenie kandydata przez sam system pod to podpada.
- Profilowanie. Definicja profilowania w RODO wprost wymienia analizę i prognozę efektów pracy. Ocena pracowników przez model jest więc profilowaniem i trzeba o niej poinformować.
- Historia zarobków. Kodeks pracy (art. 22¹) nie pozwala żądać od kandydata informacji o wynagrodzeniu w obecnej i poprzednich pracach.
- Narzędzia AI. AI Act zalicza do systemów wysokiego ryzyka narzędzia do rekrutacji, oceny kandydatów, decyzji o awansach i zwolnieniach oraz monitorowania wydajności. Obowiązki dla takich systemów mają być stosowane od 2 grudnia 2027 r. Pierwotny termin, 2 sierpnia 2026 r., przesunęło rozporządzenie (UE) 2026/1744.
W praktyce: analizuj grupy, a nie pojedyncze osoby, nie pokazuj wyników dla zespołów mniejszych niż kilkanaście osób i zostaw decyzję człowiekowi. To ogólne omówienie, nie porada prawna.
Od czego zacząć analitykę w HR?
Od jednego pytania, na które zarząd chce odpowiedzi, na przykład: dlaczego odchodzą ludzie z magazynu.
- Zapisz pytanie i decyzję, która od niego zależy: podwyżka, zmiana grafiku, inny sposób wdrażania nowych osób.
- Policz pięć wskaźników za ostatnie cztery kwartały w arkuszu.
- Rozbij je na działy i staż. Tu zwykle widać odpowiedź.
- Sprawdź płace wobec rynku dla stanowisk, z których odchodzi najwięcej osób.
- Powtarzaj co kwartał w tej samej formie, żeby było widać zmianę.
Firma, w której pracuje 30 osób, nie potrzebuje do tego systemu ani analityka. Wystarczy arkusz i rozmowa z każdym, kto odchodzi. Osobne narzędzie zaczyna się opłacać przy kilkuset pracownikach i kilku lokalizacjach.
Źródła i zastrzeżenia
- ZUS, raport "Absencja chorobowa w 2025 roku". Eurostat, zbiór sdg_05_20 (luka płacowa nieskorygowana, dane za 2024 r., dla UE wstępne, aktualizacja 27.10.2026).
- eRecruiter, raport "Rekrutacyjne KPI" za II półrocze 2025 r., omówienie w serwisie Infor z 12.04.2026.
- Dyrektywa (UE) 2023/970 z 10 maja 2023 r.: art. 9, 10 i 34. Ustawa z 4 czerwca 2025 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy (Dz.U. 2025 poz. 807). Projekt UC127: wykaz prac legislacyjnych Rady Ministrów i Rządowe Centrum Legislacji, stan na 20.11.2026.
- Rozporządzenie (UE) 2016/679 (RODO): art. 4 pkt 4 i art. 22 ust. 1. Kodeks pracy: art. 22(1). Rozporządzenie (UE) 2024/1689 (AI Act): załącznik III pkt 4; rozporządzenie (UE) 2026/1744 zmieniające terminy stosowania.
- Przykłady liczbowe w tekście (rotacja w magazynie, zespół ośmiu osób) są ilustracją.
